على محمدى خراسانى

41

شرح مكاسب (فارسى)

هنگامى كه محقق رشتى اين سخن بديع را بشنيد شگفت‌زده شد ، زيرا تا به حال احدى از فقها و اصوليين زبردست از شيخ طوسى تا صاحب جواهر چنين تعبيرى نداشتند . اين انسان به ظاهر فقير و در لباس فقر چه مىگويد ؟ لذا محقّق با كمال تعجب پرسيد آقا حكومت چه صيغه‌اى است ؟ حاكم كدام است ؟ و محكوم كدام ؟ شيخ اعظم باوقار و هيبت خاص به خود فرمود : براى فهميدن معناى حكومت و دليل حاكم و محكوم بايد شش ماه در جلسهء درس من حاضر شوى تا برايت اين امور را شرح كنم و سخن از تخصيص و تخصّص و حكومت و ورود و مشتركات و مختصات اينها بر زبان جارى كنم . اينجا بود كه محقّق رشتى ، به مقام رفيع علمى شيخ اعظم آشنا شد و دانست كه طائر انديشهء شيخ بسى بلندپروازتر از ديگران است . از اين لحظه به بعد علاقه محقّق به شيخ اعظم صدچندان مىشود و پيوسته ملازم ركاب شيخ مىگردد و در جلسات درس و بحث شيخ اعظم حضور يافته و جزو چهره‌هاى درخشان مكتب شيخ مىگردد . لازم است بدانى كه شيخ اعظم را كه مبتكر مىگويند ، به خاطر ابتكار وى است در قانون اساسى حكومت و ورود در ادّلهء احكام . بارى چنين به نظر مىرسد كه شركت شيخ در جلسهء درس صاحب جواهر كه در آن زمان يگانه مرجع دينى شيعيان بود از باب تيمن و تبرك و تعظيم و تبجيل بوده است نه از باب استفاده . چنان كه معروف است كه حضرت امام خمينى ره در زمان زعامت و مرجعيت آيت الله العظمى بروجردى خود استادى نامى و فقيهى بلندپايه و داراى جلسه درس و بحث گرمى بوده كه فضلاء جوان از محضرش استفاده مىبردند . ولى پس از درس همراه شاگردان ، به عنوان تيمن و تبرك در جلسه درس